تاریخچه تهویه مطبوع از گذشته تا امروز
از یخدانهای باستانی تا انقلاب VRF؛ چرا سیستمهای تهویه مطبوع هوشمند آینده ساختمانها هستند؟
داستان تلاش بشر برای تسخیر دما؛ از غارهای یخزده تا هوش مصنوعی در VRF
تا به حال فکر کردهاید که اجداد ما در گرمترین روزهای تابستان یا سردترین شبهای زمستان، بدون داشتن دکمههای جادویی روی یک ریموت کنترل، چگونه دوام میآوردند؟ حقیقت این است که نیاز انسان به کنترل دمای محیط، یک تجمل مدرن نیست، بلکه یک غریزه بقاست. از زمانی که اولین انسانها متوجه شدند با ساختن خانههایی در دل زمین یا استفاده از پوست حیوانات میتوانند دمای بدن خود را حفظ کنند، سفر ما برای رسیدن به تکنولوژی پیچیده VRF آغاز شد.
بیایید صادق باشیم؛ اگر امروز در یک دفتر کاری مدرن نشستهایم و با یک کلیک، دمای اتاق را روی ۲۴ درجه تنظیم میکنیم، مدیون هزاران سال آزمون و خطا هستیم. تهویه مطبوع (HVAC) صرفاً ترکیبی از لولهها و گازهای مبرد نیست، بلکه تاریخچه تکامل علم ترمودینامیک است.
طبق آمارهای جهانی، مصرف انرژی در بخش تهویه مطبوع در ۵۰ سال اخیر بیش از ۳۰۰٪ افزایش یافته است. این جهش خیرهکننده، دلیل اصلی تولد سیستمهای اینورتر و VRF بود تا ما بتوانیم بدون تخریب سیاره زمین، آسایش خود را تامین کنیم.
عصر باستان: وقتی یخ، تنها راه نجات بود
در دوران باستان، مفهوم "سرمایش" بسیار ساده و در عین حال سخت بود. مصریان با خیس کردن نیهای پهن و قرار دادن آنها در مسیر جریان باد، نوعی سرمایش تبخیری بدوی را تجربه میکردند. اما جالبترین بخش داستان، "یخچالههای طبیعی" یا همان Yakhchal در ایران باستان است. مهندسان ایرانی با استفاده از گنبدهای глиنی و بادگیرها، توانستند یخ را حتی در گرمترین نقاط کویر ذخیره کنند. این یعنی ما هزاران سال پیش، مفاهیم عایقبندی حرارتی و جابجایی هوا را درک کرده بودیم.
تصور کنید در آن زمان، اگر سیستم یخساز یک یخدان دچار مشکل میشد، هیچ تکنسیری نبود که با دستگاه vakuum یا منیفولد بیاید و مشکل را حل کند! همه چیز بر اساس مشاهده طبیعت و تجربه بود.
انقلاب صنعتی و تولد اولین ماشینهای سرمایشی
پرش بزرگ زمانی اتفاق افتاد که بشر یاد گرفت چگونه از خواص فیزیکی مواد برای جابجایی گرما استفاده کند. در قرن نوزدهم، ویلیام کالن و بعدها اولیور لودج، مفاهیم تبخیر و میعان را به صورت مکانیکی پیاده کردند. اما نقطه عطف واقعی، کارهای کارل فون لیندنوف و ویلیز کریر بود. کریر را میتوان پدر تهویه مطبوع مدرن دانست؛ او در سال ۱۹۰۲ سیستمی را طراحی کرد که هدفش نه خنک کردن انسان، بلکه کنترل رطوبت برای چاپخانهها بود تا کاغذها در اثر رطوبت تغییر شکل ندهند.
در این دوران، سیستمها بسیار بدوی و خطرناک بودند. از گازهایی مثل آمونیاک و دیاکسید گوگرد استفاده میشد که نشت کوچک آنها میتوانست مرگبار باشد. دقیقاً مشابه امروز که اگر در سیستمهای VRF با گازهای R410A یا R32 سر و کار دارید، هرگز نباید بدون تجهیزات ایمنی و دانش تخصصی اقدام به شارژ گاز کنید. تفاوت امروز در این است که ما گازهای ایمنتر و سیستمهای کنترلشدهتری داریم، اما اصل فیزیکی "جذب گرما از محیط داخلی و دفع آن به بیرون" هیچ تغییری نکرده است.
ظهور سیستمهای Split و محدودیتهای آنها
با گذشت زمان، سیستمهای مرکزی حجیم جای خود را به سیستمهای اسپلیت (Split) دادند. این یک انقلاب بود چون دیگر نیاز نبود لولههای عظیم در تمام ساختمان کشیده شود. یک واحد داخلی و یک واحد خارجی؛ ساده و به نظر بهینه. اما یک مشکل بزرگ وجود داشت: عدم انعطافپذیری.
در سیستمهای اسپلیت معمولی، اگر شما ۱۰ اتاق داشته باشید، باید ۱۰ کمپرسور در پشت بام یا تراس نصب کنید. این یعنی ۱۰ برابر هزینه برق، ۱۰ برابر فضای اشغال شده و ۱۰ برابر دردسر در تعمیر و نگهداری. مدیریت این حجم از تجهیزات برای یک مدیر ساختمان یا صاحب یک مجموعه تجاری، تبدیل به یک کابوس میشد. آیا راهی نبود که یک موتور قدرتمند، چندین اتاق را مدیریت کند اما در عین حال، هر اتاق دمای متفاوتی داشته باشد؟
تولد غول دنیای تهویه: VRF (Variable Refrigerant Flow)
در دهه ۸۰ میلادی، شرکت دایکین (Daikin) با معرفی سیستمهای VRV (که بعدها به نام عمومیتر VRF شناخته شد)، بازی را به کلی تغییر داد. VRF در واقع پاسخ به تمام نقاط ضعف سیستمهای قدیمی بود. اما VRF دقیقاً چیست؟ اگر بخواهیم به زبان ساده برای کسی که هیچ دانش فنی ندارد توضیح دهیم، سیستم VRF مثل یک "سیستم توزیع هوشمند" است.
در سیستمهای قدیمی، کمپرسور یا روشن بود یا خاموش (On/Off). یعنی یا ۱۰۰٪ توانش را میگذاشت یا هیچ. این موضوع باعث نوسانات شدید دما و مصرف برق وحشتناک میشد. اما در VRF، ما با تکنولوژی اینورتر (Inverter) روبرو هستیم. اینورتر مثل پدال گاز ماشین است؛ وقتی اتاقها خنک شدند، موتور سرعتش را کم میکند و فقط در حدی میچرخد که دما حفظ شود، نه اینکه مدام خاموش و روشن شود.
مقایسه تکاملی: از اسپلیت تا VRF
برای اینکه درک کنیم چرا امروز اکثر پروژههای لوکس و اداری به سراغ برندهایی مثل LG، سامسونگ یا میتسوبیشی میروند، باید تفاوتهای ساختاری را بررسی کنیم.
| ویژگی | اسپلیت معمولی | سیستمهای مرکزی (чилر) | سیستم VRF/VRV |
|---|---|---|---|
| تعداد واحدهای خارجی | به تعداد واحدهای داخلی | یک یا دو واحد بسیار بزرگ | یک یا چند واحد متمرکز |
| کنترل دما | جداگانه اما ساده | متمرکز و دشوار | کاملاً هوشمند و تفکیک شده |
| مصرف انرژی | بالا (به دلیل On/Off) | متوسط تا بالا | بسیار پایین (به دلیل Inverter) |
| پیچیدگی نصب | کم | بسیار زیاد (لوله کشی آب) | متوسط تا زیاد (لوله کشی مس) |
چرا سیستمهای VRF به تکنسینهای متخصص نیاز دارند؟
تا اینجا دیدیم که VRF چگونه تکامل یافت، اما اینجا است که بحث تعمیر و نگهداری وارد میشود. سیستمهای قدیمی ساده بودند؛ یک خازن میسوخت، آن را عوض میکردید و تمام. اما VRF یک سیستم "الکترونیک-مکانیکی" است. یعنی ترکیبی از لولهکشیهای پیچیده مس، بردهای الکترونیکی حساس (PCB) و پروتکلهای ارتباطی دیجیتال.
بسیاری از کاربران تصور میکنند هر کسی که کولر گازی تعمیر میکند، میتواند VRF را هم سرویس کند. این یک باور خطرناک است. در سیستم VRF، ما با مفهومی به نام Communication Error یا خطاهای ارتباطی روبرو هستیم. وقتی یک واحد داخلی با واحد خارجی ارتباطش قطع شود، کل سیستم ممکن است با کدهای خطای پیچیدهای (مثل CH در LG یا E در برندهای دیگر) متوقف شود.
برای مثال، تصور کنید یک نشت ریز گاز در لولهکشی طبقه دوم رخ داده باشد. در یک اسپلیت معمولی، فقط همان دستگاه از کار میافتد. اما در VRF، فشار کلی سیستم افت میکند و ممکن است کمپرسور برای محافظت از خودش (توسط سنسورهای فشار)، کل ساختمان را از سرمایش محروم کند. پیدا کردن این نشت در کیلومترها لوله مسی، نیازمند تجهیزاتی مثل دستگاه نشتیاب دیجیتال و تست نیتروژن است، نه صرفاً یک کف پاش روی لولهها!
اگر در حال حاضر با خطاهای عجیب روی پنل دستگاه خود مواجه هستید یا حس میکنید سیستم شما دیگر مانند روز اول خنک نمیکند، توصیه میکنیم به جای تجربه کردن با تعمیرکاران غیرمتخصص، از خدمات تکنسین متخصص VRF کمک بگیرید تا از آسیب دیدن بردهای گرانقیمت اینورتر جلوگیری شود.
نقاط حساس در سیستمهای مدرن: جایی که خرابیها شروع میشوند
در دنیای امروز، بیشترین خرابیهای سیستمهای VRF معمولاً از سه منبع نشات میگیرد:
- اشکالات در سیمکشی ارتباطی: کوچکترین تداخل الکترومغناطیسی یا استفاده از کابل نامناسب (غیر شیلد)، باعث میشود بردها نتوانند با هم صحبت کنند و سیستم با خطای ارتباطی متوقف شود.
- کثیفی شدید کویلها و فیلترها: وقتی فیلترهای یونیتهای داخلی یا کندانسور واحد خارجی پر از گرد و غبار میشود، تبادل حرارتی مختل شده و فشار گاز بالا میرود. این موضوع باعث میشود کمپرسور تحت فشار شدیدی قرار گیرد و در نهایت دچار سوختگی یا قفل شدگی شود.
- نصب غیر اصولی (Vacuum نبودن): یکی از رایجترین اشتباهات نصابان کمتجربه، عدم خلاء کردن کامل لولههاست. وجود رطوبت یا هوا در مسیر گاز مبرد، باعث ایجاد اسید در سیستم میشود که به مرور زمان عایق سیمپیچ کمپرسور را میسوزاند.
کالبدشکافی فنی: در قلب سیستم VRF چه میگذرد؟
برای اینکه بتوانیم در مورد عیبیابی و تعمیر صحبت کنیم، ابتدا باید بدانیم در پشت آن پنلهای شیک و سفیدرنگ، چه اتفاقاتی میافتد. اگر سیستم VRF را به عنوان یک بدن انسانی تصور کنید، کمپرسور اینورتر قلب تپنده آن است، بردهای PCB مغز متفکر و لولههای مسی رگهایی هستند که خون (گاز مبرد) را به تمام اعضا میرسانند.
تفاوت بنیادین VRF با سیستمهای قدیمی در نحوه مدیریت این "خون" است. در یک سیستم معمولی، گاز با فشار ثابت حرکت میکند. اما در VRF، ما با EEV یا همان شیر انبساط الکترونیکی سر و کار داریم. این قطعه کوچک اما حیاتی، مثل یک شیر آب بسیار دقیق عمل میکند که توسط برد کنترل هدایت میشود. تصور کنید در یک خانه، پنج واحد داخلی دارید؛ سه واحد در حالت سرمایش، دو واحد خاموش هستند. EEVها به گونهای باز و بسته میشوند که دقیقاً مقدار گاز مورد نیاز برای آن سه واحد ارسال شود و هیچ انرژی تلف نشود.
یک نکته حیاتی برای مالکان ساختمان: بسیاری از خرابیهای گرانقیمت VRF نه به دلیل کیفیت پایین برند، بلکه به دلیل "نصب اشتباه" رخ میدهد. لولهکشی مس در VRF حساسیتهای بسیار بالایی دارد؛ کوچکترین شکستگی در لوله یا جوشکاریهای بیکیفیت میتواند باعث ایجاد محدودیت در جریان گاز و در نهایت فشار آوردن به کمپرسور شود.
راهنمای عیبیابی: وقتی سیستم با کدهای خطا (Error Codes) صحبت میکند
یکی از بزرگترین مزایای سیستمهای مدرن مثل LG، سامسونگ، دایکین و گری، قابلیت خود-عیبیابی (Self-Diagnosis) است. برخلاف سیستمهای قدیمی که تکنسین باید با حدس و گمان یا فشارسنج مشکل را پیدا میکرد، VRF از طریق کدهای خطا به ما میگوید که کجایش درد میکند. اما برای یک کاربر غیرفنی، این کدها شبیه به زبانهای رمزنگاری شده هستند.
بیایید چند مورد از رایجترین سناریوها را بررسی کنیم که هر مدیر تاسیساتی باید بداند:
خطاهای ارتباطی (Communication Errors) - مانند CH05 در LG
وقتی با این خطا مواجه میشوید، یعنی واحد داخلی و خارجی نتوانستهاند با هم "صحبت" کنند. دلیل این اتفاق معمولاً ساده است اما عیبیابیاش زمانبر: یا یکی از سیمهای ارتباطی قطع شده، یا نویز الکتریکی شدیدی در محیط وجود دارد، و یا برد یکی از واحدها دچار سوختگی شده است. هشدار: هرگز سعی نکنید سیمهای ارتباطی را بدون قطع برق جابجا کنید، زیرا کوچکترین اتصال کوتاه میتواند برد PCB گرانقیمت را به طور کامل بسوزاند.
خطای کمبود گاز یا نشت مبرد (Refrigerant Leakage)
اگر سیستم شما خنک نمیکند و کدهای مربوط به فشار پایین (Low Pressure) را نمایش میدهد، احتمالاً نشت گاز دارید. در VRF، نشت گاز خطرناکتر از اسپلیتهاست چون حجم گاز بسیار زیاد است و پیدا کردن نقطه نشت در لولههایی که داخل دیوارها و سقفهای کاذب دفن شدهاند، نیاز به تجهیزات پیشرفته دارد. در این حالت، شارژ گاز بدون پیدا کردن نقطه نشت، مانند ریختن آب در یک سطل سوراخ است؛ فقط پول شما هدر میرود.
خطای اورلود یا دمای بالای کمپرسور (Overload/High Temp)
این خطا معمولاً در اوج گرمای تابستان رخ میدهد. دلیلش چیست؟ کندانسور (واحد خارجی) شما احتمالاً پر از گرد و غبار است یا در محیطی نصب شده که جریان هوا ندارد. وقتی گرما دفع نشود، فشار گاز بالا میرود و کمپرسور برای اینکه نسوزد، خودش را خاموش میکند. راه حل؟ یک سرویس شستشوی تخصصی با فشار آب، میتواند سیستم را دوباره به زندگی برگرداند.
سرویس دورهای: بیمه عمر سیستم VRF شما
بسیاری از مشتریان میپرسند: "چرا باید وقتی سیستم درست کار میکند، هزینه سرویس بدهم؟" پاسخ ساده است: سیستم VRF مانند یک خودروی لوکس است. شما منتظر نمیمانید تا موتور ماشین کاملاً بسوزد تا روغن آن را عوض کنید، درست است؟
سرویس دورهای VRF فراتر از یک گردگیری ساده است. یک سرویس استاندارد و اصولی باید شامل موارد زیر باشد:
- بررسی جریان هوا: شستشوی کویلهای اواپراتور در واحدهای داخلی و کندانسور در واحد خارجی برای جلوگیری از افت راندمان.
- تست فشار و نشتیابی: بررسی اتصالات لولهکشی برای اطمینان از عدم ریزنشت گاز.
- کالیبره کردن سنسورها: سنسورهای دمایی در VRF بسیار حساس هستند. اگر یکی از آنها دچار خطا شود، کل سیستم ممکن است دمای اشتباهی را گزارش کند و باعث مصرف برق بیشتر شود.
- بررسی اتصالات الکتریکی: سفت کردن ترمینالهای برق و بررسی وضعیت خازنها و بردهای اینورتر برای جلوگیری از آرک زدن یا سوختگی.
- تخلیه آب در درینها: یکی از شایعترین مشکلات VRF، آب دادن یونیتهای داخلی است که دلیلش گرفتگی لولههای تخلیه (Drain) است. سرویس دورهای مانع از جاری شدن آب روی سقف گچی شما میشود.
اگر میخواهید سیستم شما برای ۱۰ یا ۱۵ سال بدون دردسر کار کند، هر سال حداقل دو بار (قبل از شروع تابستان و قبل از زمستان) از متخصصین سرویس دورهای VRF کمک بگیرید. هزینهی یک سرویس سالانه در مقایسه با قیمت تعویض یک کمپرسور اینورتر، تقریباً ناچیز است.
جنگ برندها: کدام سیستم VRF برای محیط شما مناسبتر است؟
وقتی وارد بازار میشوید، با انبوهی از برندها روبرو میشوید. از غولهای ژاپنی مثل دایکین و میتسوبیشی گرفته تا پیشگامان کرهای مثل LG و سامسونگ و برندهای قدرتمند چینی مثل گری و هایسنس. اما واقعیت این است که "بهترین برند" وجود ندارد، بلکه "مناسبترین برند برای نیاز شما" وجود دارد.
بیایید روراست باشیم؛ دایکین (Daikin) احتمالاً باکیفیتترین تکنولوژی را دارد و ابداعکننده VRV است، اما قیمت قطعات و هزینهی نصب آن بسیار بالاست. در مقابل، LG و سامسونگ تعادل فوقالعادهای بین تکنولوژی، قیمت و دسترسی به قطعات در بازار ایران ایجاد کردهاند. برندهای چینی مثل Gree نیز در سالهای اخیر با پیشرفت چشمگیر، گزینهای اقتصادی و در عین حال قابل اعتماد برای پروژههای تجاری بزرگ بودهاند.
| برند | نقاط قوت | نقاط ضعف | مناسب برای... |
|---|---|---|---|
| Daikin / Mitsubishi | طول عمر بسیار بالا، راندمان فوقالعاده | قیمت بسیار زیاد، زمان انتظار برای قطعات | عمارتهای لوکس، مراکز داده |
| LG / Samsung | تکنولوژی هوشمند، دسترسی آسان به تعمیرکار | حساسیت بیشتر بردها به نوسانات برق | آپارتمانهای مدرن، دفاتر اداری |
| Gree / Midea | قیمت رقابتی، قدرت سرمایش بالا | نویز بیشتر در برخی مدلها، عمر کمتر | مغازهها، پروژههای تجاری متوسط |
یک نکته طلایی در انتخاب برند: همیشه به زنجیره تامین قطعات فکر کنید. سیستمی که عالی است اما قطعاتش در ایران یافت نمیشود، در صورت خرابی تبدیل به یک تزیین گرانقیمت روی دیوار شما میشود. به همین دلیل است که در بازار ایران، LG و سامسونگ به دلیل پشتیبانی گستردهتر، محبوبیت زیادی دارند.
اشتباهات رایج در تعمیرات VRF: مراقب باشید فریب نخورید!
در دنیای تعمیرات، متاسفانه برخی تعمیرکاران برای سریعتر پیش بردن کار یا کاهش هزینه، از روشهای غیر استاندارد استفاده میکنند. یکی از خطرناکترین کارهای ممکن، شارژ گاز بدون تخلیه هوا (Vacuum) است. اگر تکنسین شما بدون استفاده از پمپ خلاء، مستقیماً گاز را به سیستم تزریق کند، رطوبت موجود در لولهها با گاز مبرد واکنش داده و اسیدی میشود. این اسید به مرور زمان لولههای مسی را از داخل میخورد و عایق سیمپیچ کمپرسور را تخریب میکند.
همچنین، مراقب کسانی باشید که برای رفع خطاهای پیچیده الکترونیکی، پیشنهاد "اتصال کوتاه کردن سنسورها" یا "دور زدن (Bypass) بردهای حفاظتی" را میدهند. سیستم VRF یک شبکه امنیتی پیچیده دارد؛ هر سنسوری که حذف شود، در واقع یک لایه حفاظتی از کمپرسور را از بین میبرد. نتیجه این کار معمولاً یک انفجار کوچک در برد یا سوختگی کامل موتور در عرض چند ماه است.
آینده تهویه مطبوع؛ به کجا میرویم؟
وقتی به مسیر طی شده از یخدانهای باستانی ایران تا سیستمهای پیچیده VRF نگاه میکنیم، متوجه میشویم که هدف بشر همیشه یک چیز بوده است: به حداکثر رساندن آسایش با حداقل هزینه و تخریب محیط زیست. امروز ما در لبه یک انقلاب جدید هستیم. نسلهای بعدی سیستمهای ویآراف دیگر تنها با ریموت کنترل مدیریت نمیشوند؛ آنها در حال تبدیل شدن به موجوداتی "خودآگاه" هستند.
تصور کنید سیستم تهویه شما با استفاده از سنسورهای حضور (Occupancy Sensors) و هوش مصنوعی، متوجه شود که شما در کدام اتاق هستید و دمای آن اتاق را دقیقاً بر اساس ضربان قلب یا دمای پوست شما تنظیم کند. یا اینکه سیستم پیش از آنکه شما متوجه خرابی شوید، متوجه افت فشار بسیار جزئی در لولهها شود و از طریق اپلیکیشن موبایل به شما هشدار دهد: "در طبقه دوم نشت گاز شناسایی شد، لطفاً برای جلوگیری از فشار به کمپرسور، تکنسین اعزام کنید." این دیگر یک رویا نیست، بلکه ویژگیهایی است که در مدلهای پیشرفته دایکین و سامسونگ در حال ظهور است.
تکنولوژی Inverter تنها شروع ماجرا بود. حالا با ورود گازهای مبرد نسل جدید (مانند R32) که پتانسیل گرمایش جهانی (GWP) بسیار کمتری دارند، سیستمهای VRF در تلاشاند تا اثرات کربنی خود را به صفر برسانند.
جمعبندی نهایی: چگونه عمر سیستم VRF خود را تضمین کنیم؟
اگر در پایان این مقاله بخواهیم یک چکلیست طلایی برای مالکان و مدیران ساختمان ارائه دهیم، باید بگوییم که کلید موفقیت در سه کلمه خلاصه میشود: نصب، نگهداری و تخصص.
بسیاری از ما در زمان خرید سیستم VRF، تمام تمرکز خود را روی "برند" میگذاریم، اما فراموش میکنیم که حتی گرانترین سیستم دایکین دنیا هم اگر توسط یک نصاب غیرمتخصص نصب شود، در سال دوم دچار مشکل خواهد شد. لولهکشی مس، عایقبندی صحیح، تخلیه کامل رطوبت (Vacuum) و سیمکشی شیلددار، ستونهای اصلی پایداری یک سیستم VRF هستند.
از سوی دیگر، سرویسهای دورهای را نباید به عنوان یک هزینه اضافی دید. در واقع، هزینه سرویس سالانه، در حقیقت پرداخت "بیمه عمر" برای کمپرسور شماست. گرد و غباری که روی کویلها مینشیند، فقط راندمان را پایین نمیآورد، بلکه با افزایش فشار گاز، عمر مفید قطعات مکانیکی را به شدت کاهش میدهد.
آیا سیستم شما نیاز به بررسی دارد؟
سیستمهای VRF به دلیل پیچیدگی بالا، هرگز نباید به دست تعمیرکاران عمومی سپرده شوند. اگر دستگاه شما کدهای خطای عجیبی نمایش میدهد، صدای نویز غیرعادی از واحد خارجی شنیده میشود، یا احساس میکنید مصرف برق شما به طور غیرمنطقی بالا رفته است، زمان آن رسیده که یک متخصص واقعی وضعیت سیستم را بررسی کند.
برای جلوگیری از خسارات جبرانناپذیر به بردهای اینورتر و کمپرسور، همین حالا میتوانید با کارشناسان ما در tamirchivrf.ir ارتباط برقرار کنید. چه برای یک عیبیابی سریع، چه برای قراردادهای سرویس دورهای یا نصب اصولی، ما در کنار شما هستیم تا آرامش و دمای ایدهآل را به محیط شما بازگردانیم.
سخن آخر
دنیای تهویه مطبوع از غارهای خنک و بادگیرهای کویری شروع شد و امروز به سیستمهای هوشمند VRF رسیده است. این تکامل نشاندهنده نیاز همیشگی ما به کنترل محیط پیرامون است. اما به یاد داشته باشید که تکنولوژی هر چقدر هم پیشرفته باشد، باز هم به "دست انسان متخصص" نیاز دارد تا به درستی عمل کند. مراقب سیستم خود باشید، از سرویسهای دورهای غافل نشوید و هرگز اجازه ندهید افراد غیرمتخصص با تجهیزات ابتدایی، با سیستم پیچیده و گرانبهای شما بازی کنند.